دوره 4، شماره 15 و 16 - ( 12-1396 )                   جلد 4 شماره 15 و 16 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

رسولی محمدرضا. مردم‌شناسی زمانه. فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی. 1396; 4 (15 و 16)

URL: http://ssbr.faslnameh.org/article-1-377-fa.html


چکیده:   (159 مشاهده)
مردم­شناسی زمانه
مردم­شناسی یکی از رشته‌های علوم اجتماعی است که رویکرد ویژه‌ای به موضوع فرهنگ و مطالعات فرهنگی دارد. تحولات اجتماعات امروزی تحت تاثیر تغییرات فرهنگی و ابعاد مختلف آن است. در واقع فرهنگ را می­توان از اساسی­ترین و مرکزی­ترین مفهوم در مردم­شناسی دانست. مردم­شناسی با پذیرش این اصل که فرهنگ‌ در ساختارهای‌ اجتماعی‌ نقش‌ موثر و تعیین‌ کننده‌ای‌ دارد، به مطالعه‌ فرهنگ‌ در جوامع‌ مختلف‌ پرداخته و همواره کوشیده­است تا با مطالعه‌ سیر تحول‌ فرهنگ‌، علل‌ تغییرات‌ فرهنگی را بیابد تا کارگزاران متناسب با آن برنامه‌های مورد نیاز را فراهم آورند.
مردم­شناسی در ایران دوران­گذار خود را می­­گذراند این به آن معنی است که تغییرات در بستر تحولات معطوف به جهان اجتماعی ازیک­سو و ازسوی­دیگر تغییر رویکردهای علمی در آکادمیای بین­الملل در نسبت با تحولات جهانی رخ داده که این تغییرات را در چند زمینه می­توان دنبال کرد.
در بررسی متون و محتوای مردم­نگارانه این­گونه دریافت می­شود که گستره بزرگی از بینش مردم نگاشت ایران، در ادبیات مکتوب و سنت­های شفاهیِ نهفته که از ابتدای قرن بیستم، توسعه یافته­است. مردم­شناسی دانش شناخت فرهنگ است و به این دلیل نگاه مردم­شناختی را می­توان پیش از شکل­گیری نهادهای علمی و دانشگاهی نیز مشاهده کرد.
در این میان سهم حوزه دانشگاهی به نسبت ادبیات غیر آکادمیک همواره کمتر بوده است. نگاهی به محتوای تولید شده از فرهنگ عامیانه در متون مردم نگاری حاکی از آن است که بین دو حوزه‌ی متنی مورد نظر مراودۀ چندانی وجود ندارد گویا که دانشگاه­ها راه دیگری در مطالعات فرهنگی و تولید ادبیات مردم شناسی دنبال کرده­اند.
چالش رشته‌های جامعه­شناسی، مردم­شناسی وحتی انسان­شناسی که تا قبل این درمرز­بندی‌هایی هم­گرا و واگرا با یکدیگر به لحاظ روش و قلمرو مطالعه، قرار می­گرفت و به شکل تنگاتنگی در بررسی و تحلیل پدیده‌های اجتماعی فرهنگی گاه در مقابل هم قرار می­داد با بروز و ظهور میان­رشته‌ای‌ها در پر کردن خلاء­های مطالعاتی از یک­سو و همگرایی متدولوژیک در وارسی پدیده‌های خاص فرهنگی اجتماعی تقلیل یافته­است. شاید بتوان ریشۀ جدایی رشته‌های مردم­شناسی از سایر رشته‌های علوم انسانی (جامعه شناسی)، را در تقسیم­بندی اولیه­ای جست­وجو کرد که مردم­شناسی را محدود به مطالعه گروهی از مردمان فاقد دولت و تمدن می دانست حال آنکه مردم­شناسی می­تواند مطالعاتی فراتر از موضوعات گذشته را شامل شود.
 امروزه با غلبه شیوه‌های زیست شهری نسبت به سایر سبک­های زندگی ضرورت گذار از تمرکز صرف به حوزه‌های خاص فرهنگی احساس می­شود محدودکردن حوزه‌های مردم شناسی به جوامع غیرشهری نشان از بی­توجهی به تحولاتی است که امروزه همه جوامع را تحت تاثیر دگرگونی­های جهانی­شدن و ارتباطات رسانه‌ای و ...قرار داده­است. گرچه تا نوسازی و بنیان­گذاریِ مردم ­شناسی به مفهوم یک علم جدید، فاصله زیادی وجود دارد. در کشور ما مردم­شناسی با بررسی­های جوامع روستایی و عشایری عجین شده­است. حال آن­که سال­هاست که در دانشگاه­های دنیا رشته مردم­شناسی باز تعریف شده و مطابق بر نیاز، مطالعه ساختارهای اجتماعی و فرهنگی در سایر اشکال زیستی انسانی را در برنامه خود قرار داده است.
مردم شناسی در جهان، به شکل­گیری نگاه جدیدی در میان انسان­ها کمک بسیاری کرده­است، توجه به جایگاه تنوع و نسبیت فرهنگی، نقد و نفی قوم­مداری نمونه‌هایی از این ارزش‌ها به­شمار می­رود و در ایران نیز با نشان­دادن لایه‌های معنایی فرهنگ و تمدن نقش مهمی در خودآگاهانه کردن هویت ایرانی داشته­اند اما این مساله مهم را نباید فراموش کرد که فرهنگ و هویت پدیده‌هایی ایستا نیستند و دارای پویایی قدرتمندی هستند لذا جامعه باید به­طور دایم در حال مطالعه مردم­شناختی فرهنگ و هویت جامعه خود باشد.
برای این منظور دو هدف مهم کاملاً مشهود است: روزآمدکردن رشته مردم­شناسی در حوزه‌های پژوهشی ـ آموزشی و بالابردن کیفیت فعالیت­های غیر دانشگاهی در تولید منابع و ادبیات مربوط به این حوزه و همچنین لزوم توجه به جنبه‌های کاربردی مردم‌شناسی برای پیشرفت این رشته در ایران و نقشی که در الگوی توسعه پایدار ایفا می­کند حیاتی است.


 
 
متن کامل [PDF 162 kb]   (1 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: عمومى
دریافت: ۱۳۹۷/۳/۲۳ | پذیرش: ۱۳۹۷/۳/۲۳ | انتشار: ۱۳۹۷/۳/۲۳

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code

کلیه حقوق این وب سایت متعلق به فصلنامه نقد کتاب علوم اجتماعی می باشد.

طراحی و برنامه نویسی : یکتاوب افزار شرق

© 2018 All Rights Reserved | Social science Quarterly Book Review

Designed & Developed by : Yektaweb